Kalverrechten
Kalverrechten zijn een voorgesteld systeem van dierrechten dat het aantal kalveren per bedrijf en voor de hele sector begrenst. Na een motie van de Tweede Kamer in 2025 kondigde het kabinet van D66, VVD en CDA in januari 2026 aan dierrechten in te voeren voor de kalver- en geitenhouderij, om meer grip te krijgen op mest en stikstof. De sector verzet zich, vooral tegen de afroming van rechten bij overname.
Gecontroleerd op
Kort samengevat
- Kalverrechten leggen een plafond op het aantal kalveren, zoals dierrechten dat al doen voor varkens en pluimvee en fosfaatrechten voor melkvee.
- Dier&Recht pleit sinds 2019 voor kalverrechten; in september 2025 volgde een motie van Bromet, Grinwis, Holman en Podt (Kamerstuk 36755-47).
- In januari 2026 kondigde het kabinet het stelsel aan voor kalver- en geitenhouderij; het stikstofpakket van mei 2026 neemt beide sectoren op in de afroming.
- De LTO-vakgroep kalverhouderij noemt de rechten overbodig en de afroming onrechtmatig; de sector vreest een hogere kostprijs en problemen bij bedrijfsopvolging.
- De uitwerking staat nog open: de hoogte van de afroming voor kalveren en de overgangsregeling zijn in de gevonden bronnen niet te vinden.
Wat zijn kalverrechten? [3]
Kalverrechten zijn een voorgesteld systeem van dierrechten voor de kalverhouderij. Elk bedrijf mag dan maximaal zoveel kalveren houden als het rechten heeft. Zo krijgt de overheid een productieplafond voor de sector, zoals dat al bestaat voor varkens, pluimvee en melkvee.
Hoe het werkt
Door rechten aan dieraantallen te koppelen wordt de totale omvang van de sector begrensd. Een bedrijf kan alleen uitbreiden door rechten van andere bedrijven over te nemen.
Waarom
Het doel is meer grip op mestproductie en stikstofuitstoot uit de veehouderij. Uitbreiding van het rechtenstelsel moet voorkomen dat een reductie in de ene sector wordt tenietgedaan door groei in een andere.
Het is een voorstel en geen geldende regel. De uitwerking is nog niet bekend. De referentiedatum, het toekenningssysteem en een eventuele overgangsregeling moeten nog worden bepaald.
Geschiedenis van het voorstel [1] [3] [4] [5]
Het idee is niet nieuw. In 2019 stuurde Dier&Recht een brandbrief aan toenmalig landbouwminister Carola Schouten. De organisatie wilde per 2020 kalverrechten invoeren, zodat het aantal vleeskalveren grotendeels beperkt blijft tot kalveren van Nederlandse bodem. Dier&Recht wees erop dat de import van vleeskalveren tussen 2016 en 2018 was toegenomen en dat de sector buiten schot bleef, terwijl varkens- en pluimveehouderij dieraantallen kennen en de melkveehouderij fosfaatrechten.
In september 2025 diende een groep Kamerleden een motie in: Laura Bromet (GroenLinks-PvdA), Pieter Grinwis (ChristenUnie), Harm Holman (NSC) en Anne-Marijke Podt (D66). De motie (Kamerstuk 36755-47, 30 september 2025) verzoekt de regering dierrechten te introduceren in de kalverhouderij, zodat gestuurd kan worden op de omvang van de sector. In de lijst van aangenomen moties van de Eerste Kamer staat de stand van uitvoering als "onderhanden".
In januari 2026 maakte het nieuwe kabinet van D66, VVD en CDA bekend dierrechten voor de kalver- en geitenhouderij te willen invoeren.
Voorstanders en tegenstanders [1] [4] [6]
Voorstanders
De indieners van de motie willen met dierrechten de omvang van de sector kunnen sturen en de gevolgen voor natuur en milieu beter beheersen, omdat de kalverhouderij geen fosfaat- of dierrechtenstelsel kent. Het kabinet van D66, VVD en CDA wil meer grip op mest en stikstof. Dier&Recht pleit al sinds 2019 voor kalverrechten.
Tegenstanders
De kalverhouderij zelf is tegen. Volgens het artikel van DeKalverhouder zou het systeem de kostprijs verhogen en bedrijfsopvolging bemoeilijken. De sector wijst erop dat zij 3 procent bijdraagt aan de totale landbouwemissies.
Teus Kreuger, voorzitter van de LTO-vakgroep kalverhouderij, noemt dierrechten overbodig. Hij vindt dat een eigen sectorplan, waarbij de algemeenverbindendverklaring wordt verbreed, de groei zelf stopt. Hij wijst ook op de benodigde instemming van Brussel en op de krimp van de melkveesector in Europa, waarin de kalverhouderij meekrimpt. Afroming vindt hij onrechtmatig: "Je neemt mensen iets af."
Ook de geitenhouderij ziet geen noodzaak. Jos Tolboom van de LTO-vakgroep geitenhouderij wijst op de geitenstop in de meeste provincies en op een lichte krimp. Beide vakgroepen waarschuwen dat dierrechten een waardevol bezit worden, wat opkoopregelingen tegengaat.
Afroming en gevolgen voor de sector [3] [7] [8]
Bij bedrijfsovername buiten de familie worden dierrechten deels afgeroomd: een deel verdwijnt uit de markt. Dat treft vooral kalverbedrijven zonder familieopvolging. Voor varkens, pluimvee en melkvee bestaat dit al. In het stikstofpakket van mei 2026 is aangekondigd dat de afroming wordt uitgebreid via een aanpassing van de Meststoffenwet; de kalver- en geitenhouderij worden daarin opgenomen.
Volgens de sector leidt een rechtenstelsel tot een hogere kostprijs en meer moeite met financiering en opvolging. Rechten die waarde krijgen kunnen ook de kosten van uitbreiding verhogen.
De hoogte van de afromingspercentages voor kalveren heb ik in de bronnen niet kunnen vinden.
Tijdlijn
-
Dier&Recht pleit in brandbrief voor kalverrechten [4]
Dier&Recht vraagt minister Schouten kalverrechten in te voeren per 2020.
-
Motie-Bromet c.s. over dierrechten in de kalverhouderij [5] [9]
Bromet (GL-PvdA), Grinwis (CU), Holman (NSC) en Podt (D66) verzoeken de regering dierrechten in te voeren in de kalverhouderij (Kamerstuk 36755-47).
-
Kabinet wil dierrechten voor kalver- en geitenhouderij [3]
D66, VVD en CDA kondigen in hun coalitieakkoord dierrechten aan voor beide sectoren.
-
LTO-vakgroepen noemen dierrechten overbodig [6]
De vakgroepen kalver- en geitenhouderij wijzen het voorstel af en kritiseren de afroming.
-
Stikstofpakket breidt afroming uit naar kalver- en geitenhouderij [7]
Via een aanpassing van de Meststoffenwet worden de kalver- en geitenhouderij opgenomen in de afroming van dierrechten.
Veelgestelde vragen
Wat zijn kalverrechten?
Kalverrechten zijn dierrechten voor de kalverhouderij: een bedrijf mag niet meer kalveren houden dan het rechten heeft. Het totaal vormt een productieplafond, zoals dat al geldt voor varkens, pluimvee en melkvee. Uitbreiden kan alleen door rechten van andere bedrijven over te nemen.
[3]Zijn kalverrechten al wet?
Waarom is de kalverhouderij tegen?
De sector verwacht een hogere kostprijs en problemen met bedrijfsopvolging. De LTO-vakgroep vindt de rechten overbodig, omdat de sector al meekrimpt met de melkveehouderij. Ook vindt zij afroming onrechtmatig en is er instemming van Brussel nodig.
[6]Bronnen
- [1] Kamer stemt over invoering dierrechten in kalverhouderij DeKalverhouder.nl · Nieuws · 11 september 2025
- [2] kalverhouderij Archieven Boerderij · Nieuws
- [3] Kabinet wil dierrechten voor kalver- en geitenhouderij DeKalverhouder.nl · Nieuws · 30 januari 2026
- [4] Dier&Recht pleit voor dierrechten in kalverhouderij De Molenaar · Nieuws · 17 oktober 2019
- [5] Stand van uitvoering aangenomen moties (bijlage 3) Eerste Kamer · Overheid · 21 januari 2026
- [6] Kalver- en geitenhouderij vinden invoeren dierrechten overbodig Nieuwe Oogst · Nieuws · 4 februari 2026
- [7] Dit weten we over het stikstofpakket Nieuwe Oogst · Nieuws · 29 mei 2026
- [8] Dierrechten voor kalverhouderij Vermetten · Nieuws
- [9] Stemmingen 30 september 2025 Tweede Kamer · Overheid · 30 september 2025